Tại Diễn đàn Doanh nghiệp Phát triển bền vững Việt Nam (VCSF) 2026, TS. Lê Hùng Cường, Tổng Giám đốc FPT Digital, Tập đoàn FPT, nhấn mạnh rằng việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trên diện rộng chưa đồng nghĩa với hiệu quả kinh doanh được cải thiện tương xứng. Để khai thác giá trị thực chất từ công nghệ, doanh nghiệp cần chuyển từ triển khai AI riêng lẻ sang xây dựng chiến lược tổng thể, tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ và thiết lập cơ chế quản trị, đo lường hiệu quả xuyên suốt.
Ngày 5/10/2026, Diễn đàn Doanh nghiệp Phát triển bền vững Việt Nam (VCSF) 2026 với chủ đề “Tăng trưởng bứt phá – Phát triển bền vững: Hai mục tiêu, một hành trình” đã diễn ra với sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp. Chương trình tập trung thảo luận những động lực tăng trưởng mới, trong đó chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững được xác định là những yếu tố quan trọng để nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh.
Trong khuôn khổ diễn đàn, TS. Lê Hùng Cường, Tổng Giám đốc FPT Digital, Tập đoàn FPT, chia sẻ góc nhìn về vai trò của chuyển đổi số và AI trong việc thúc đẩy hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Theo ông, số hóa thông tin đang trở thành yêu cầu quan trọng để nâng cao năng suất, tăng khả năng tích hợp dữ liệu giữa các lĩnh vực và tạo nền tảng cho việc ứng dụng những công nghệ mới.
AI hiện đã được ứng dụng trong nhiều hoạt động, từ xử lý văn bản, tổng hợp thông tin, phân tích dữ liệu đến tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ. Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng về mức độ ứng dụng chưa đi cùng với khả năng tạo ra giá trị kinh doanh tương xứng. Thực tế này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải nhìn nhận lại phương thức triển khai AI, từ tư duy lựa chọn công nghệ đến cách tổ chức vận hành và đánh giá hiệu quả đầu tư.
88% doanh nghiệp lớn đã ứng dụng AI, nhưng chỉ 6% ghi nhận hiệu quả rõ rệt
Một trong những vấn đề đáng chú ý được TS. Lê Hùng Cường đề cập tại diễn đàn là khoảng cách giữa mức độ triển khai AI và giá trị thực tế mà doanh nghiệp thu được.
Dẫn lại các nghiên cứu quốc tế, ông cho biết 88% doanh nghiệp lớn đã ứng dụng AI, nhưng chỉ khoảng 39% nhận thấy AI có tác dụng và 6% thực sự ghi nhận hiệu quả rõ rệt. Theo ông, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc ứng dụng công nghệ còn mang tính tự phát, thiếu chiến lược tổng thể và chưa được tích hợp một cách hệ thống vào hoạt động doanh nghiệp.
Các số liệu phản ánh một thách thức lớn trong quá trình chuyển đổi AI: doanh nghiệp có thể nhanh chóng tiếp cận và triển khai công nghệ, nhưng chưa chắc đã chuyển hóa được những năng lực mới thành kết quả cụ thể về năng suất, chi phí và tăng trưởng. Một bộ phận có thể giảm thời gian tổng hợp báo cáo, trong khi các đơn vị liên quan vẫn phải thực hiện nhiều bước đối soát thủ công. AI có thể hỗ trợ nhân viên xử lý thông tin nhanh hơn, nhưng nếu dữ liệu đầu vào phân tán hoặc quy trình phê duyệt chưa được tối ưu, hiệu quả tổng thể vẫn khó cải thiện đáng kể.
Điều này cho thấy việc nâng cao năng suất không thể chỉ dựa trên khả năng xử lý của một công cụ. Giá trị của AI cần được xem xét trong mối liên hệ với toàn bộ quy trình vận hành và kết quả kinh doanh mà doanh nghiệp hướng tới.
Tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ là điều kiện để AI tạo ra giá trị ở quy mô lớn
Từ thực trạng trên, TS. Lê Hùng Cường nhấn mạnh yêu cầu xây dựng chiến lược và lộ trình ứng dụng AI bài bản, đồng thời tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ thay vì chỉ đưa AI vào các quy trình hiện hữu. Đây là sự thay đổi căn bản trong tư duy triển khai công nghệ tại doanh nghiệp. Nếu giai đoạn đầu của chuyển đổi số tập trung vào số hóa thông tin và tự động hóa các thao tác thủ công, sự phát triển của AI mở ra khả năng xem xét lại cách thức tổ chức công việc, phân bổ nguồn lực và phối hợp giữa các bộ phận.
Nếu AI chỉ được bổ sung vào từng công đoạn riêng lẻ, doanh nghiệp có thể cải thiện tốc độ thực hiện nhưng vẫn duy trì những điểm nghẽn vốn có. Ngược lại, khi quy trình được đánh giá và thiết kế lại dựa trên khả năng của công nghệ, doanh nghiệp có cơ hội thay đổi toàn diện cách thức tạo ra giá trị.
Chẳng hạn, trong hoạt động quản trị, thay vì duy trì quy trình thu thập dữ liệu, lập báo cáo và tổng hợp qua nhiều cấp, doanh nghiệp có thể nghiên cứu mô hình kết nối dữ liệu tập trung, ứng dụng AI để hỗ trợ phân tích biến động, phát hiện bất thường và cung cấp thông tin phục vụ điều hành. Khi đó, vai trò của nhân sự cũng dịch chuyển từ xử lý thông tin thủ công sang kiểm soát chất lượng, phân tích và ra quyết định. Tương tự, đối với các quy trình chăm sóc khách hàng, mua sắm, kế toán hoặc quản lý chuỗi cung ứng, AI có thể tạo ra giá trị lớn hơn khi được tích hợp vào một quy trình thống nhất, có dữ liệu đầu vào được chuẩn hóa, trách nhiệm xử lý rõ ràng và cơ chế phối hợp phù hợp giữa con người với hệ thống.
Như vậy, trọng tâm của chuyển đổi AI không chỉ là xác định những công việc có thể tự động hóa, mà còn là đánh giá lại toàn bộ quy trình nhằm xác định công đoạn nào cần được duy trì, đơn giản hóa, tổ chức lại hoặc thay thế bằng phương thức vận hành hiệu quả hơn.
Năng lực con người quyết định khả năng đưa AI vào vận hành thực tế
Bên cạnh chiến lược triển khai, nền tảng dữ liệu và quy trình nghiệp vụ, khả năng khai thác AI còn phụ thuộc vào mức độ sẵn sàng của đội ngũ nhân sự trong doanh nghiệp. Khi AI ngày càng tham gia sâu vào các hoạt động chuyên môn, yêu cầu đặt ra không chỉ là trang bị công cụ mới mà còn là thay đổi phương thức làm việc, phân công nhiệm vụ và phối hợp giữa con người với công nghệ.
Trong mô hình vận hành truyền thống, phần lớn công việc từ thu thập thông tin, xử lý dữ liệu đến tổng hợp báo cáo đều do con người trực tiếp thực hiện. Sự phát triển của AI đang tạo điều kiện để một phần các tác vụ này được tự động hóa, qua đó cho phép nhân sự tập trung nhiều hơn vào những hoạt động đòi hỏi chuyên môn, khả năng đánh giá và ra quyết định.
Tuy nhiên, việc đưa AI vào môi trường làm việc không đồng nghĩa với việc năng suất sẽ tự động được cải thiện. Nếu nhân sự chưa hiểu rõ khả năng và giới hạn của công nghệ, thiếu kỹ năng khai thác hoặc vẫn duy trì phương thức làm việc cũ, các ứng dụng AI khó phát huy hết giá trị.
Do đó, doanh nghiệp cần chú trọng phát triển năng lực AI cho đội ngũ, từ nhận thức của lãnh đạo đến kỹ năng ứng dụng trong từng nghiệp vụ. Các chương trình đào tạo cần gắn với những tình huống thực tế, giúp nhân sự hiểu AI có thể hỗ trợ công việc ở đâu, cách kiểm tra kết quả như thế nào và những nhiệm vụ nào vẫn cần sự tham gia trực tiếp của con người.
Đồng thời, quá trình chuyển đổi cũng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận nghiệp vụ và công nghệ. Các đơn vị chuyên môn cần chủ động xác định bài toán, tham gia thiết kế giải pháp và đánh giá hiệu quả, thay vì chỉ tiếp nhận công cụ sau khi triển khai.
Chuyển đổi AI phải trở thành một phần của chiến lược tăng trưởng doanh nghiệp
Những vấn đề được TS. Lê Hùng Cường đề cập tại VCSF 2026 cho thấy trọng tâm của chuyển đổi AI đang dịch chuyển từ khả năng tiếp cận công nghệ sang năng lực tổ chức và khai thác công nghệ trong thực tiễn.
Khi AI ngày càng phổ biến, việc sở hữu hay triển khai các công cụ riêng lẻ khó có thể tạo nên lợi thế cạnh tranh dài hạn. Sự khác biệt nằm ở khả năng xác định đúng bài toán, tổ chức lại quy trình, quản trị dữ liệu và tích hợp AI vào hệ thống vận hành để tạo ra những cải thiện có thể đo lường. Điều này cũng đòi hỏi sự thay đổi trong vai trò của lãnh đạo doanh nghiệp. Chiến lược AI không thể chỉ được xem là trách nhiệm của bộ phận công nghệ thông tin, mà cần gắn với những quyết định ở cấp độ điều hành về mục tiêu tăng trưởng, phân bổ nguồn lực, tổ chức hoạt động và quản trị rủi ro.
Trong bối cảnh tăng trưởng xanh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo ngày càng gắn chặt với yêu cầu nâng cao năng suất, doanh nghiệp cần một cách tiếp cận tổng thể, kết nối đầu tư công nghệ với các mục tiêu phát triển dài hạn. Chuyển đổi số tạo nền tảng về dữ liệu và hệ thống vận hành; AI mở rộng khả năng phân tích, tự động hóa và tối ưu nguồn lực; trong khi chiến lược quản trị đóng vai trò định hướng để những năng lực này phục vụ hiệu quả sản xuất, kinh doanh và phát triển bền vững.
Giá trị của AI không nằm ở số lượng ứng dụng doanh nghiệp sở hữu, mà ở mức độ công nghệ giúp thay đổi cách tổ chức công việc, nâng cao năng suất và tạo ra kết quả kinh doanh thực chất. Đây cũng là hướng tiếp cận để doanh nghiệp chuyển từ giai đoạn thử nghiệm, ứng dụng công nghệ sang xây dựng năng lực vận hành dựa trên AI, từng bước củng cố lợi thế cạnh tranh trong môi trường kinh doanh ngày càng biến động.
