Phụ nữ trong kỷ nguyên AI – Khi quyền lực mềm trở thành lợi thế chiến lược
Ngành công nghệ trong nhiều thập kỷ qua đã đóng góp những giá trị to lớn trong các mô hình phát triển theo cấp số nhân. Để phục vụ cho hơn 8 tỷ người, công nghệ phải liên tục được cải tiến về thuật toán về khả năng mở rộng. Dễ hiểu rằng, những người chủ hệ thống và những chuyên gia kỹ thuật từ lâu đã có tiếng nói quan trọng trong ngành.
Thành tựu công nghệ mới nhất của chúng ta chính là Trí tuệ nhân tạo (AI), nơi lưu trữ toàn bộ tri thức loài người, đáp ứng hàng triệu nhu cầu từ cá nhân đến tổ chức. Khi chúng ta còn chưa hiểu hết về AI và tốc độ phát triển của AI là không ngờ tới, nhiều sự xáo trộn trong xã hội hình thành và vai trò của phụ nữ trong kết nối và tạo sự đồng thuận trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.
Là Giám đốc Dữ liệu của FPT Digital, Tập đoàn FPT, tôi nhận thấy rõ ràng AI có thể tự động hóa phân tích, đề xuất chiến lược, thậm chí giúp chúng ta tạo ảnh hưởng ở quy mô lớn. Tuy nhiên, kì vọng không tưởng về AI và sự thiếu kiểm soát cũng đã tạo tiền để cho hiện trạng thất nghiệp hàng loạt gia tăng, áp lực nghề nghiệp, kể cả những cuộc gian lận, tấn công an ninh mạng trong nhiều năm vừa qua.
Vấn đề đã vượt ra ngoài tầm khả năng xử lý kỹ thuật và xoay quanh về khả năng điều hướng hệ quả của nó. Tôi nhận thấy “năng lực mềm” của phụ nữ trở thành một năng lực chiến lược có thể điều hướng sự phức tạp này, nhất là trong việc thấu hiểu nỗi sợ, động cơ và cả chính những giới hạn của công nghệ mình đang sử dụng.
Nhiều minh chứng khoa học cho thấy phụ nữ có lợi thế tự nhiên trong việc lắng nghe, thấu hiểu và kết nối. Phụ nữ thường rất nhạy với cảm xúc và tín hiệu phi ngôn ngữ. Năng lực được trui rèn và tiếp nối qua nhiều thế hệ: từ trải nghiệm sống, nuôi con, đến cách phụ nữ thường được kỳ vọng phải tinh ý và chăm sóc mối quan hệ. Trong môi trường công nghệ khi văn hóa tranh luận trực diện là điều không thể tránh khỏi, năng lực đó trở thành một “radar tinh tế”.
Nhiều minh chứng khoa học cho thấy phụ nữ có lợi thế tự nhiên trong việc lắng nghe, thấu hiểu và kết nối. Trong môi trường công nghệ khi văn hóa tranh luận trực diện là điều không thể tránh khỏi, năng lực đó trở thành một “radar tinh tế”.
Bà Phan Thị Thảo Hương, Giám đốc dữ liệu FPT Digital – Tập đoàn FPT
Tôi nghĩ điều này rất có ý nghĩa trong thời đại AI. Phụ nữ được rèn luyện sớm hơn về lắng nghe, điều tiết cảm xúc và xây dựng quan hệ, và khi AI ngày càng đảm nhận phần logic, những năng lực này trở thành tài sản cạnh tranh thực sự. Nhưng lợi thế chỉ thực sự tồn tại nếu được sử dụng một cách chủ động. Nếu phụ nữ không dám bước vào trung tâm của quá trình chuyển đổi công nghệ, không tham gia định hình cách AI được ứng dụng, thì họ hoàn toàn có thể trở thành nạn nhân của làn sóng thay đổi thêm một lần nữa.
Ở góc độ đàm phán, nghiên cứu của Hannah Riley Bowles (Harvard) chứng minh rằng phụ nữ hiệu quả hơn khi đàm phán cho người khác, họ quyết đoán hơn, ít bị phản ứng tiêu cực hơn, đạt kết quả tương đương hoặc tốt hơn nam giới. Khi được trang bị thêm tư duy dữ liệu và lập luận, phụ nữ hoàn toàn có thể dẫn dắt những cuộc thương lượng phức tạp trên “bàn tròn công nghệ”. Xã hội đang và sẽ bị tác động mạnh bởi AI và vì thế, rất cần những vị lãnh đạo với trí tuệ cảm xúc và bản lĩnh đạo đức mới quyết định hướng đi đúng đắn.
Đây không phải là cuộc đổi vai quyền lực giữa hai giới, mà là sự tái cấu trúc tiêu chuẩn lãnh đạo: từ đặc quyền thông tin và chuyên môn kỹ thuật sang sự đồng thuận và ảnh hưởng, và phụ nữ cần bước vào trung tâm của làn sóng này.
